As paisaxes, a vida nas prazas das vilas, os monumentos ou as escenas cotiás que conforman o itinerario da Vía da Prata volven ser motivo de inspiración baixo unha nova ollada nesta coidada selección de imaxes comisariada pola historiadora, guionista e documentalista Lucía Laín. Logo de ser visitada por máis de 20.000 persoas no Museo Centro Gaiás da Cidade da Cultura, en Cáceres e en Ourense, a mostra recala agora na Casa de Galicia en Madrid, onde pode verse entre abril e maio de 2025.

A Vía da Prata esténdese ao longo de máis de mil quilómetros, desde Sevilla a Santiago de Compostela, atravesando terras de Andalucía, Estremadura, Castela e León e Galicia. Nesta exposición, percórrense nun carrusel fotográfico que vai de finais do século XIX ata os nosos días. Un total de 75 instantáneas de grandes mestres da arte fotográfica e figuras emerxentes que espertan a memoria, reivindican festas e tradicións e descobren a realidade menos coñecida de pequenas localidades que atravesa o Camiño.

Obras de grandes clásicos como Jean Laurent —pioneiro da fotografía que no s.XIX documentou a transformación de España e de Madrid— J. Poujade, José Suárez, Otto Wunderlich ou Nicolás Muller sucédense nun interesante diálogo coa mirada actual de fotógrafos e fotógrafas do noso presente conformando un único relato. A través das súas lentes podemos profundar na realidade de pequenas localidades, algunhas aínda descoñecidas e outras cada vez máis transitadas, e captar as miradas e costumes das súas xentes. Os premios nacionais de fotografía Cristina García Rodero e Juan Manuel Castro Prieto, e nomes como os de Carmenchu Alemán, Ana Turbau, Atín Aya, José Manuel Navia, Luis Vioque, Brais Lorenzo, Antón Buciños, Miguel Muñiz ou Vicente Tofiño, entre outros, son tan só uns exemplos.

Un diálogo visual entre a fotografía histórica e a contemporánea para movernos á reflexión sobre o tránsito, sobre canto cambia e canto permanece ao longo do tempo.

Data: 2 de abril – 25 de maio de 2025
Lugar: Casa de Galicia en Madrid
Enderezo: C. de Casado del Alisal, 8, Madrid
Organiza: Xunta de Galicia, Fundación Cidade da Cultura e Casa de Galicia en Madrid

Máis información: Fundación Cidade da Cultura de Galicia

O mural de Lugrís narra cunha fonda carga simbólica o relato da traslatio do corpo de Santiago ao seu sepulcro en Santiago de Compostela. O artista reinterpreta este relato relixioso desde a súa poliédrica ollada, poboada dun detallado mundo onírico con influencias que van desde o surrealismo francés de Magritte á pintura metafísica italiana, representada por nomes como Chirico ou Carrá.

A obra nace como un encargo efectuado polo desaparecido Sanatorio Álvarez, de Santiago de Compostela, situado no número 7 da rúa Doutor Teixeiro, pola grande amizade que unía a Lugrís co médico vigués Manuel Álvarez. Realízase, como parte dun conxunto de varios murais, arredor do ano 1957, coincidindo coa época de maior esplendor artístico do pintor. Tras o peche do complexo sanitario compostelán, os murais que albergaba son adquiridos por diferentes coleccións públicas e privadas.

O mural Translación do corpo do Apóstolo a Santiago instalarase nun pequeno negocio hostaleiro de Compostela e é posteriormente vendido á Galería de Arte José Lorenzo, onde permaneceu desde 2005. En 2022, a Xunta de Galicia, a través da Fundación Cidade da Cultura, adquire o mural tras o certificado favorable do Consello Superior de Valoración de Bens Culturais de Interese para Galicia.
Traballos de restauración

A obra, dunhas dimensións de 167 por 216 centímetros e un peso de arredor de 350 quilogramos, está realizada coa técnica de pintura mural sobre parede de cemento, ladrillo e estucado, contando cun marco de ferro que serve de soporte ao conxunto. O seu traslado á Cidade da Cultura requiriu un equipo técnico especializado na manipulación de bens artísticos.

A mostra, comisariada por Pilar Corredoira, rememora o traballo que Alfonso Sucasas realizou durante o Xacobeo 93 e dá lugar a unha ampla colección integrada por debuxos e pinturas, algunhas de gran formato como Tríptico de Adán e Eva, Pecados capitais ou Santiago Peregrino.

Expóñense óleos sobre lenzo, bosquexos, obras en papel, útiles de pintura, libros, fotografías, documentos manuscritos do artista así como pezas audiovisuais con imaxes do artista. Cóntase coa colaboración de distintas institucións como Turismo de Galicia, o Parlamento de Galicia, a Casa de Galicia en Madrid e coleccións particulares. Poderá visitarte ata o 23 de abril.

Máis información

Os artistas interesados deberán presentar os seus proxectos antes do 2 de agosto, e a proposta gañadora será seleccionada por un xurado integrado por Pilar Corredoira, comisaria de arte; Isabel Aguirre de Úrcola, arquitecta e ex directora da Escola Galega da Paisaxe da Fundación Juana de Vega; Susana González, comisaria e consultora de xestión cultural; Eduardo López Valiña, conservador-xefe da Fundación Eugenio Granell, e María Pereira Otero, directora de Acción Cultural da Fundación Cidade da Cultura de Galicia.

Para o deseño, a execución e adquisición por parte da Cidade da Cultura da obra, o creador ou creadora seleccionada polo xurando recibirá unha cantidade de 40.000 euros (sen IVE). As obras presentadas deberán ser inéditas, orixinais e non ter sido premiadas noutras convocatorias. Na selección terase en conta a relación conceptual co Camiño de Santiago, así como a elección de materiais e outro tipo de consideracións que atendan a vocación de ser unha creación para situarse nos exteriores.

Este concurso enmárcase nas accións emprendidas pola Consellería de Cultura, Educación e Universidade para a promoción da creación artística no marco do Plan de reactivación cultural de Xunta de Galicia. As bases do concurso poden consultarse en www.contratosdegalicia.gal ou na páxina web da Cidade da Cultura www.cidadedacultura.gal

Artista: Jesús Madriñán

Jesús Madriñán (Santiago de Compostela, 1984) é unha das miradas fotográficas máis incisivas do panorama actual. A súa obra centrouse fundamentalmente nunha reinterpretación do retrato entendido como un elo intermedio entre o xénero psicolóxico e o arquivo de tipoloxías. As súas diversas series abordaron aspectos da noite festeira en grandes cidades europeas (Good Night London, 2011, ou Dopo Roma, 2016) ou no medio rural (Boas noites, 2013). A súa maneira de traballar é moi minuciosa e precisa, utiliza a cámara de gran formato e a película analóxica, o que fai máis complexo un traballo que se asocia á rapidez da reportaxe.

Este proxecto, froito da colaboración entre Xacobeo e CGAC, formúlase como unha renovación e actualización da mirada sobre a realidade do Camiño de Santiago e os seus peregrinos.

“Como compostelán, o Camiño de Santiago estivo sempre estreitamente ligado a min. Desde que nacín, fun consciente dese ir e vir de persoas chegadas de todas partes do mundo que foron moldeando o que hoxe en día é Santiago, e esa ruta vertebradora de historias e culturas que é o Camiño. Esta realidade que me rodea, entendida como parte esencial do tecido social e cultural do lugar no que vivo, é o eixe deste novo proxecto, un proxecto que toma o Camiño como campo de acción onde crear unha colección de fotografías que capte a esencia dunha época, dun momento no tempo.

A modo de diario, o proxecto xorde da miña propia experiencia como un peregrino máis, capturando identidades a medida que estas vaian formando parte dos meus días camiñando. A través delas pretendo rexistrar a diversidade e a tolerancia presentes na actualidade e, por extensión, tamén no Camiño, testemuña de novas xeracións florecentes e renovadoras que, a pesar de todo, deciden emprender esta secular viaxe desde o respecto, a espiritualidade, e o progreso”.

Lugar: Centro Galego de Arte Contemporánea. Santiago de Compostela

Data: Do 22 de novembro de 2019 ao 1 de marzo de 2020

Organiza: Centro Galego de Arte Comtemporánea

Colabora: Turismo de Galicia. Programación do Xacobeo 2021

Máis información

O título da mostra fai referencia a unha frase recollida no libro IV do Códice Calixtino no que se narra a aparición do Apóstolo Santiago ao emperador Carlomagno onde lle pide que o seu exército combata ás xentes pagás, libere o seu camiño e visite a súa basílica e sartego profetizando…”e despois de ti irán alí peregrinando todos os pobos, de mar a mar…”.

Espazo: Centro Cultural Marcos Valcárcel
Dirección: Rúa Progreso, 30. Ourense

Datas: Do 7 de novembro ao 8 de decembro

Apertura ao público: 7 de novembro

Horario: Luns a venres de 11:00 a 14:00h e de 17:00 a 21:00
Sábados, domingos e festivos de 11:00 a 14:00h

Organiza: Xacobeo 2021. Xunta de Galicia

Colaboran: Deputación de Ourense-Centro Cultural Marcos Valcárcel

Pontevedra, 26 de setembro de 2019

A Xunta de Galicia e a Deputación de Pontevedra desenvolverán nos meses de outubro e novembro Camiño A Dentro, un novidoso proxecto cultural con dez accións artísticas en distintos concellos da provincia polos que pasa o Camiño Portugués ou o Camiño Portugués da Costa. Todos os eventos correrán a cargo de mulleres artistas de recoñecida traxectoria e inclúen desde música en vivo, poesía e teatro a instalacións artísticas, videocreacións, ilustración e fotografía. Os actos desta iniciativa, desenvolvida a través de Turismo Rías Baixas e enmarcada no programa O teu Xacobeo impulsado pola Xunta de Galicia, empezarán en Baiona o día 3 de outubro e rematarán o día 25 en Soutomaior. No mes de novembro terá lugar a presentación do catálogo do proxecto.

Camiño A Dentro ten como obxectivo pór en valor o Camiño desde unha perspectiva cultural contemporánea, recoñecer o labor das mulleres artistas e propiciar o encontro coa comunidade local e os peregrinos e peregrinas. O programa arranca nos xardíns da Casa da Navegación de Baiona o día 3 e continuará nos días seguintes sucesivamente en Redondela, Caldas de Reis, O Porriño, Oia, A Guarda, Pontevedra, Nigrán, Tui e Soutomaior.

O proxecto conta coa participación das artistas Dores Tembrás, Carmen Quinteiro, Ruth Montiel, o grupo Dúas (formado por Sabela Caridad e Marta Figueiredo), María Meijide, Inherente Teatro (integrado por Noelia Blanco, Celina Fernández e Pía Nicoletti), Lucía Loren, Carla Andrade, Nastasia Zürcher e Helen Bertels. A iniciativa está comisariada por Paula Cabaleiro, coordinadora tamén do programa Mulleres en Acción.Violencia Zero da Deputación de Pontevedra.

O Camiño Portugués é a segunda Ruta Xacobea máis transitada de cantas conducen a Santiago de Compostela, con máis de 67.800 peregrinos e peregrinas en 2018 e en aumento constante nos últimos anos. O Camiño da Costa, que cruza todo o litoral desde A Guarda deica Redondela, tamén rexistra un progresivo incremento de peregrinos e peregrinas, con 13.638 en 2018. Así, as dúas rutas vencelladas ao país veciño superan as 81.500 persoas ao ano en tránsito pertencentes a un grande abano de nacionalidades.

Camiño A Dentro afondará, cunha ollada cultural, na relación entre Camiño e territorio e na interacción entre a veciñanza e os peregrinos e peregrinas.

CALENDARIO

Xoves 3 de outubro BAIONA
Xardíns da Casa da Navegación – 18:30 horas
Dores Tembrás – Poesía, acción poética

Venres 4 de outubro REDONDELA
Exterior da Casa da Torre – 18.30 horas
Carmen Quinteiro – Acción poética con música en vivo.

Sábado 5 de outubro CALDAS DE REIS
Xardín Botánico – Instalación durante o día, coa participación do público. – 18.00 horas
Ruth Montiel Arias – Instalación artística.

Xoves 10 de outubro O PORRIÑO
Praza do Arquitecto Antonio Palacios, diante do Concello – 12:00 horas
Dúas, Sabela Caridad e Marta Figueiredo – Percusión

Venres 11 de outubro OIA
Inmediacións do mosteiro de Oia-Praza Centinela – 18.00 horas
María Meijide – Pintura e ilustración

Mércores 16 de outubro A GUARDA
Praza do Reló, diante do Concello – 18:30h
Inherente – Teatro

Xoves 17 de outubro PONTEVEDRA
Praza da Ferraría – 12.30 horas
Lucía Loren – Instalación Artística.

Venres 18 de outubro NIGRÁN
Praza do Concello – 19.30 horas
Carla Andrade – Fotografía e videocreación.

Sábado 19 de outubro TUI
Praza de San Fernando (diante da Catedral) – 18:30 horas
Nastasia Zürcher – Música

Venres 25 de outubro SOUTOMAIOR
12.00 horas
Helen Bertels – Acción Escénica

Máis información: Deputación de Pontevedra – Rías Baixas

As intervencións artísticas de Alicia Framis, Pablo Barreiro e Clara Montoya teñen un diálogo físico, visual ou conceptual coa peregrinación e con Compostela

O conselleiro de Cultura apunta o interese deste ciclo tamén entre os peregrinos, que poden sentirse interpelados e incluír a súa visita á súa chegada a Santiago

Santiago de Compostela, 19 de setembro de 2019

A Xunta de Galicia consolida na Cidade da Cultura o ciclo Reb/veladas na paisaxe coa inauguración hoxe da súa segunda edición, que mantén a súa cerna no valor cultural dos espazos naturais do Gaiás ‒Xardín Literario e Bosque de Galicia‒ e na visibilidade da muller na arte contemporánea ao volver apostar por comisarias galegas. A novidade deste ano é a súa incorporación á programación do Xacobeo 2021, xa que as tres intervencións artísticas están vencelladas co Camiño de Santiago.

Durante a inauguración, o conselleiro de Cultura e Turismo, Román Rodríguez González, gabou a “orixinal exploración” da relación do Gaiás co Camiño de Santiago que se pode apreciar nas intervencións de Alicia Framis (Barcelona, 1967), Clara Montoya (Madrid, 1974) e Pablo Barreiro (Meaño-Pontevedra, 1982), artistas escollidos polas tres comisarias galegas Paula Cabaleiro, Monserrat Pis Marcos e Sara Donoso, respectivamente.

Neste senso, o titular de Cultura e Turismo considerou o monte Gaiás como unha “atalaia estratéxica” entre o Camiño Francés e a Vía da Prata, xa que lembrou que esta última ruta fai a súa entrada a Compostela polo barrio de Sar, “que transcorre paralelo á faldra oeste do Bosque de Galicia da Cidade da Cultura”. Neste contexto, valorou que as tres propostas ‒ademais de confirmar as posibilidades da creación artística “fóra do espazo museístico”‒ procuran o “diálogo físico e visual” co Camiño de Santiago, a catedral e a cidade histórica de Compostela, “como meta e destino de peregrinación”.

Caixa de correos, música para as estrelas e o barroco compostelán
En concreto, Alicia Framis xoga en Deixa aquí os teus medos coa lectura da peregrinación como punto de fuga e de deixar atrás. E faino cunha caixa de correos en forma de pirámide —situada no Xardín Literario— onde se poden depositar os temores en forma de carta ou postal.

Clara Montoya ponlle música a bóveda celeste do Gaiás en Constelancións II. Deste xeito, situou unhas cadeiras con altofalantes na cola do Museo Gaiás, localizada na faldra oeste do Bosque de Galicia, a modo dun perfecto miradoiro ao casco histórico compostelán. Ao sentarse nelas, e tendo e conta a rotación da terra en tempo e orientacións reais, o visitante escoitará un coro interpretar a música designada á estrela que ten enriba. Precisamente, estes astros están ligados estreitamente coa historia de Compostela e as Rutas Xacobeas.

Mentres, en (Re)producións (entre o erro e a verdade), Pablo Barreiro recrea algúns dos elementos máis icónicos que se poden atopar no Barroco compostelán para posteriormente situalos, descontextualizados, no paseo asfaltado que se atopa entre o Xardín Literario e o Bosque de Galicia. Motivos das fachadas da Casa do Cabido e do convento de Santa Clara e diferentes ornamentos de San Martiño Pinario e da Catedral son imitados a escala 1/1 e dialogan agora, a modo de instalación, no espazo da Cidade da Cultura.

As comisarias e artistas anteriores
Con estas novas intervencións, esta segunda edición enriquece e amplía a creatividade artística comezada o ano pasado cando botaron a andar o ciclo Chus Martínez Domínguez, Ánxela Caramés e Antía Cea García. Naquela ocasión, estas tres comisarias galegas escolleron as e o artista Beatriz Lobo, Paul E. Guy e María Kulikovska, respectivamente.

As súas instalacións —un merendeiro no que grafitear, unha caseta observatorio de paxaros e unhas figuras femininas de xabón a escala real acazapadas entre as árbores— integráronse nas zonas naturais do Bosque de Galicia e o Parque do Lago creando non só un novo espazo creativo mentres durou Reb/veladas na paisaxe, senón tamén unha andaina-ruta artística, que contou con visitas comentadas.

Apeiros de labranza para a sinalización
Esta edición de Reb/veladas na paisaxe volveu contar co estudio Cenlitrosmetrocadrado para levar a cabo o sistema de sinalización. O modelo elixido caracterízase, ademais de pola súa incuestionable funcionalidade, pola súa orixinalidade, á vez que a súa axeitada integración no territorio, xa que as infraestruturas emulan a un apeiro de labranza, o que lle confire tamén un carácter pouco invasor.

Na páxina web da Cidade da Cultura pode atoparse máis información polo miúdo destas tres instalacións de Reb/veladas na paisaxe.

Folleto de sala en galego, castelán e inglés

O Pazo de Fonseca acolle ata o 26 de setembro a exposición que inaugurou hoxe a comisaria do Xacobeo 2021, Cecilia Pereira

A comisaria do Xacobeo 2021, Cecilia Pereira, asistiu á inauguración da primeira exposición que acolle Santiago dentro da programación de O teu Xacobeo. Trátase da mostra fotográfica Vía Láctea, guía de Peregrinos a Galicia que estará aberta ao público ata o vindeiro 26 de setembro no Pazo de Fonseca.

As 40 láminas de gran formato que forman parte da exposición están asinadas polos fotógrafos Daniel Llamas e Daniel Lois e forman parte do libro Galicia, un lugar máxico para contemplar as estrelas. Cada peza amosa un momento da galaxia en diferentes puntos da xeografía galega, tanto na costa como no interior. A proposta pretende reflexionar sobre a importancia que ao longo da historia tivo a Vía Láctea como guía de peregrinos a Compostela e tamén o que para os diferentes pobos do mundo significou nas súas culturas esta galaxia formada por 400 mil millóns de estrelas.

Ao longo do tempo, o ceo foi unha guía que promocionou o Camiño de Santiago e o descubrimento da tumba do Apóstolo. Nestes intres, Galicia estase a situar xa como destino de primeiro nivel na observación do ceo, dentro do denominado turismo starlight. De feito, A Veiga e o Parque Nacional das Illas Atlánticas contan con esta distinción que apoia a Unesco.

Esta non é a única acción de O teu Xacobeo que ten como obxectivo impulsar o camiño das estrelas. A través do Observatorio Ramón María Aller, durante o mes de setembro continuarán as observacións dentro da acción itinerante O camiño das estrelas, as estrelas do camiño, que permitiu a centos de galegos gozar de avistamentos a través de telescopios profesionais e das explicacións do persoal do observatorio.

A orixe do camiño das estrelas

Desde a publicación do Códice Calixtino, que no seu libro V recolle información sobre como realizar o Camiño a Santiago, a Vía Láctea foi a mancha blanquecina que os peregrinos observaban para camiñar cara a Galicia. Esta práctica foise perdendo pola realización da ruta polo día e pola gran contaminación lumínica que non permite mirar o ceo con claridade.

A exposición pretende ser un espazo de reflexión a partir do cal se promovan pequenas accións que respecten os lugares onde aínda é posible admirar o ceo, e xerar actividades e accións que fomenten este patrimonio.

O título da mostra fai referencia a unha frase recollida no libro IV do Códice Calixtino no que se narra a aparición do Apóstolo Santiago ao emperador Carlomagno onde lle pide que o seu exército combata ás xentes pagás, libere o seu camiño e visite a súa basílica e sartego profetizando…”e despois de ti irán alí peregrinando todos os pobos, de mar a mar…”.

Espazo: Sala Paúl. Espacio Joven
Calle Santo Domingo
11402 Jerez de la Frontera

Datas: Do 12 de setembro ao 4 de outubro

Inauguración: 12 de setembro ás 12:00h

Horario: Luns a venres de 10:00 a 13:30h e de 17:00 a 20:00h

Colaboran: Delegación de Juventud del Ayuntamiento de Jerez de la Frontera
Asociación Jacobea de Jerez de la Frontera ‘sherish’