O Camiño de Inverno é a entrada natural a Galicia desde a meseta, un acceso xa usado polos romanos. Xurdiu como alternativa en época invernal á dura subida aos cumes nevados do Cebreiro -Camiño Francés- e tamén para evitar os desbordamentos frecuentes dos ríos do val do Valcarce.

No proxecto Camiñamos para parar, durante 9 días de setembro, os artistas Miguelanxo Prado (Galicia) e Rita Sabler (Portland, EEUU) percorreron o Camiño de Inverno, dende O Barco de Valdeorras ata Santiago de Compostela. Armados coas súas acuarelas e papel, reflectiron nunhas ilustracións, en forma de postais, todo aquilo que lles chamou a atención durante a súa peregrinación, desde igrexas e edificios singulares ata pequenos detalles da paisaxe e da xente.

Todo este traballo móstrase agora nunha exposición, que poderá visitarse durante o mes de novembro no Museo das Peregrinacións e de Santiago, e que recolle todas as postais realizadas polos dous ilustradores ao longo do Camiño de Inverno.

A exposición ten como finalidade a promoción do Camiño de Santiago a través da ollada destes dous artistas, e conta coa colaboración da Adega Rectoral de Amandi.

Lugar: Museo das Peregrinacións e de Santiago. Santiago de Compostela

Data: Do 4 de novembro de 2022 ao 29 de xaneiro de 2023

Organiza: Turismo de Galicia

Patrocina: Rectoral de Amandi

As novas actuacións suporán unha completa intervención nos retablos de Nosa Señora das Escolas Pías, San Xosé de Calasanz, Santo Cristo, San Xosé, Virxe das Dores, Virxe de Fátima, Santo Antón e a Adoración dos Reis, xunto co púlpito e o tornavoz.

Expoñente do clasicismo herreriano

O colexio Cardeal de Monforte de Lemos, tamén coñecido como colexio de Nosa Señora da Antiga, está protexido polo seu valor cultural, xa que foi decretado Ben de Interese Cultural (BIC) en febreiro deste ano e ademais está incluído na delimitación doutros dous BIC: o conxunto histórico de Monforte de Lemos e a Ribeira Sacra.

O inmoble é un dos expoñentes máis significativos da arquitectura do clasicismo herreriano en Galicia. Amosa dunha forma tan clara e convincente as regras compositivas, formais e decorativas deste estilo que supuxo, en diversas ocasións, a súa adscrición errónea ao propio Juan de Herrera.

Entre os espazos sobranceiros, ademais da excepcional fachada que preside o Campo da Compañía, debe citarse a igrexa e os seus retablos, así como a cúpula que cubre o cruceiro, a escaleira monumental e os seus claustros.

Na mesma liña, cómpre destacar tamén a importancia e valor cultural do seu museo e o rico patrimonio moble senlleiro que alberga, no que se poden atopar obras de artistas como El Greco, Andrea del Sarto ou Francisco Pacheco, ou documentos e patrimonio bibliográfico dos séculos XV e XVI relacionados cos mecenas do colexio, a Casa de Lemos e, posteriormente, a de Alba.

No mes de novembro de 2019, Catalina chegou á prefectura de Wakayama para iniciar o Kumano Kodo. Durante a súa estadía estivo acompañada pola fotógrafa norteamericana Caroline White, encargada de retratar ese camiño milenario. Ao seu regreso do país nipón xurdiu unha colaboración coa ceramista Covadonga del Campo que deu como resultado unha interpretación libre e persoal das similitudes descubertas entre os grafismos de Galicia e Xapón.

A segunda parte do proxecto —o Camiño de Inverno—, realizouse a última semana de maio de 2020, cando, tras o confinamento orixinado pola Covid-19, abríronse de novo as portas das casas. Das Médulas a Santiago, percorréronse as distintas etapas nunha época singular pola escaseza de peregrinos, o que fixo que se puidera gozar de cada parada desde o punto de vista dos residentes. En palabras da ilustradora, a natureza deste camiño, unha constante de principio a fin, converteu esta viaxe nunha ventá aberta e unha reflexión continua sobre nós mesmas.

Data: do 5 de novembro ao 10 de xaneiro

Espazo: Museo das Peregrinacións e de Santiago

Dirección: praza das Praterías. Santiago de Compostela

Organiza: Museo das Peregrinacións e de Santiago

Esta obra forma parte dunha liña de traballo da Xunta de Galicia con vistas a reforzar a Candidatura da Paisaxe cultural da Ribeira Sacra a Patrimonio Universal, a un ano vista da súa presentación, estudo e debate no seo da 45ª sesión do Comité do Patrimonio Mundial da UNESCO.

A construción do Colexio da Nosa Señora da Antiga comezouse a finais do século XVI por iniciativa do cardeal de Sevilla don Rodrigo de Castro, para que, rexentado pola Compañía de Xesús, servira para a educación da comarca e de toda Galicia. Os biógrafos do Cardeal descríbeno como un humanista refinado, amante da arte e mecenas da cultura que nun momento da súa madurez decide crear unha institución filantrópica na cidade da súa infancia, Monforte, e doarlle a súa colección de obras de arte e biblioteca.

O Colexio de Nosa Señora da Antiga, tamén coñecido, entre outras denominacións, como Colexio do Cardeal ou Colexio da Compañía é un dos expoñentes máis significativos da arquitectura do clasicismo herreriano en Galicia. O inmoble amosa dunha forma tan clara e convincente as regras compositivas, formais e decorativas deste estilo que supuxo, en diversas ocasións, a súas adscrición errónea ao propio Juan de Herrera.

Entre os espazos sobranceiros, ademais da excepcional fachada que preside o Campo da Compañía, debe citarse a igrexa e os seus retablos, así como a cúpula que cubre o cruceiro, a escaleira monumental e os seus claustros. Na mesma liña, cómpre destacar tamén a importancia e valor cultural do seu museo e o rico patrimonio moble senlleiro que alberga, no que se poden atopar obras de artistas como El Greco, Andrea del Sarto ou Francisco Pacheco, ou documentos e patrimonio bibliográfico dos séculos XV e XVI relacionados cos mecenas do colexio, a Casa de Lemos e, posteriormente, a de Alba.

O obxectivo desta actuación, que se estenderá por preto de 200 quilómetros de trazado xacobeo, é mellorar e unificar a sinalización, así como acondicionar os treitos que se atopen en mal estado mantendo a coherencia coas obras que xa foron realizadas en diferentes tramos do Camiño en Galicia. Neste sentido, retiraranse os fitos que estean deteriorados e non sexa posible recuperar e repararase aqueles nos que os danos sexan menores.

Ademais unificarase a sinalización dos fitos en bo estado colocando cunchas, placas de quilometraxe ou tallando frechas. Cando sexa necesario, instalaranse novas mouteiras que serán de granito salvo nos concellos de Rubiá, Carballeda de Valdeorras, O Barco de Valdeorras e A Rúa, que serán de pizarra, algo excepcional e que supón un guino á unha materia prima esencial na comarca. Cómpre destacar que naqueles puntos onde a visibilidade das placas cerámicas en parede se vexa comprometida, instalaranse sinais verticais.

Concretamente, as actuacións inclúen a apertura de novos ocos para a iluminación natural, a reparación de gretas nos muros, a reconstrución de muros exteriores e a conservación das envolventes e edificacións anexas. Ademais, renovarase a estrutura, os pavimentos de madeira, os forxados, as mamposterias e as carpinterías.

Ao remate deste proceso o Pazo Bispal de Diomondi quedará distribuído en dous andares con catro dormitorios. Dous estarán na planta baixa, onde tamén se habilitará unha zona de recepción e de atención ao peregrino, un salón de usos múltiples e aseos. Os dous restantes estarán na planta alta xunto cunha zona de aseos, unha cociña, un cuarto de limpeza e unha sala de lecer. En total, este novo albergue ofrecerá un máximo de 33 prazas, unha das cales estará reservada para peregrinos con mobilidade reducida.

Trátase dunha ruta moi atractiva na que os camiñantes poden coñecer as riquezas xeográficas de Galicia e que pasa pola Ribeira Sacra, candidata a ser declarada Patrimonio da Humanidade, e polas Médulas, unha espectacular paisaxe na provincia de León incluída xa nesta lista da Unesco. Este trazado, que pasa polas catro provincias galegas, axuda a avanzar no obxectivo da descentralización e expande o espírito xacobeo por toda Galicia.

Datas: 13, 14 e 15 de setembro de 2019

Lugar: Monforte de Lemos (Lugo)

Organiza: Asociación Camiños a santiago pola Ribeira Sacra

Colaboran: Concello de Monforte de Lemos, USC e Xunta de Galicia.

Máis información

Este conxunto monumental está formado polo edificio do colexio coa fachada de estilo renacentista, a igrexa de Nosa Señora da Antigua, o claustro e o museo. O templo alberga importantes obras de arte entre as que destaca o retablo maior de Francisco Moure que data de principios do século XVII e a estatua do cardeal Rodrigo de Castro fundida en bronce, obra do escultor Juan de Bolonia. O museo, instalado na antiga sancristía, conta con dous óleos de El Greco e cinco táboas de Andrea del Sarto.

Nesta terceira edición, o percorrido comprendeu un tramo desde Diomondi a San Pedro de Líncora, uns 5 km, dentro da etapa entre Monforte de Lemos a Chantada. É un itinerario de gran beleza que discorre en gran parte por unha calzada romana e entre viñedos en socalcos, tan típicos da Ribeira Sacra, cruzando o río Miño en Belesar.

Os obxectivos que se perseguen son: un, promover o Camiño de Inverno, entre os máis novos, como un valor histórico e patrimonial próximo que deben coñecer e como unha ferramenta educativa para o profesorado, de primeira man, que lles pode ser de gran utilidade para captar a atención e motivación dos seus alumnos; outro, facilitar a convivencia entre distintos centros escolares e con compañeiros de distintas idades; e por último, promover a Ribeira Sacra que busca o seu recoñecemento como Patrimonio da Humanidade, a través do Camiño de Inverno.

En representación da Consellería de Cultura e Turismo participou o director-xerente do Xacobeo, Rafael Sánchez Bargiela.

Fotografía: ©La Voz de Galicia